Dit monumentaal glasraam van 5 op 3 meter, kan je bewonderen in een gebouw waar je niet binnenstapt als je er niet moet zijn.
Als je er wel aanwezig moet zijn, heb je waarschijnlijk te veel andere zaken om het hoofd en valt het je daarom niet onmiddellijk op.
Dit kunstwerk bevindt zich in het Oud Gerechtshof gelegen in de Burgemeester Nolfstraat te Kortrijk. Het Oud Gerechtshof is eigendom van de Regie der Gebouwen.
Het Oud Gerechtshof is gebouwd in 1958 in neoclassicistische stijl, volgens het ontwerp van ingenieur-architect J. Verbeke en architect E. De Schrijver in samenwerking met beeldhouwers Alfred Courtens en Alphonse De Wispelaere ter vervanging van het justitiepaleis van 1875. Op woensdag 21 december 1938 werd het gebouw geteisterd door een brand en in 1946 brandde het volledig af.
In 1957 schreef de provincie West-Vlaanderen een wedstrijd uit voor het maken van een brandglasraam voor het nieuw gerechtshof te Kortrijk. Daniël Crul behaalde de eerste prijs en mocht zijn bekroonde ontwerptekening op werkelijke grootte uitvoeren.
Daniël Crul, geboren te Brugge op 24 april 1928, begon in 1955 met een eigen glasramenatelier en een restauratieatelier voor schilderijen.
Hij restaureerde o.a. schilderijen uit de tijd van aartshertogen Albrecht en Isabelle, die bewaard worden in de Heilig Kerstkerk te Gent.
In 1993 werd hem de cultuurprijs Gouden Feniks toegekend. Daniël Crul overlijdt op 6 september 2003.
Tijdens het uitvoeren van de opdracht deed hij beroep op zijn 8 jaar jongere broer Antoine, die het voorontwerp en vele uitvoeringswerken voor zijn rekening nam. Ere wie ere toekomt.
Het voorontwerp stelt een rechterfiguur voor, met de attributen zwaard, weegschaal en vuur.
Vermoedelijk hebben de gebroeders Crul zich, bij het maken van die weloverwogen compositie met strenge stilering van de rijzige figuur, deels laten beïnvloeden door het karakter van de oudste tot nu toe gekende brandglasramen, uit de kathedraal van de Duitse stad Augsburg.
Kenners zien, qua primitieve beeltenis en lijnvoering, ook enige gelijkenis met de Karolingische en Ottoonse email cloisonné.
In de 12de, 13de en 14de eeuw stond de techniek van het mondgeblazen glas nog in zijn kinderschoenen, wel qua kleurenpalet maar niet op het gebied van de hedendaagse formaten.
Daardoor zien we in menig kerkglasraam of historisch gebouw kleine schitterende glasstukjes.
Ook in het monumentale glasraam in het Oud Gerechtshof hebben Daniël en Antoine een bijna identieke glas- en beschilderingstechniek bewust toegepast, in de vele kleine en middelgrote kleurpartijen.
Enige symboliek is ook treffend in dit glasraam.
Als contrast met de strakke opbouwlijnen en de dominerende verticale loodlijnen van de figuur, ziet men op de achtergrond de meer organische en speelsere vorm van de opstijgende vlammenzee.
Deze rood en oranje kleurpartij van het vuur symboliseert het vernietigen van het kwade en het slechte gedrag "des mensen", door de rechterlijke uitspraak, het zwaard en de weegschaal.
In deze vlammenzee ontwaart men kleine eivormige blanke stukjes beschilderd glas, die verwijzen naar ietwat angstige blikken van de gestrafte of veroordeelde mens, die oplost in het "niets".
De technische uitvoering, zoals het doortekenen en snijden van de kalibers (patronen), het Duits mondgeblazen antiek glas, het brandschilderen, het bakken in de oven en het in lood zetten werd door de broers in het atelier te Brugge uitgevoerd. De plaatsing in het gerechtsgebouw gebeurde ook door hen.
Daniël Crul voerde ook een opdracht (glasramen) uit in het klooster van de dienstmaagden van de Zaligmaker in de Steenstraat te Heule.
Antoine Crul, in 1936 te Brugge geboren, werd net als zijn oudere broer een gerenommeerd kunstenaar en specialiseerde zich in de keramiek. In 1977 behaalde hij in de internationale wedstrijd voor keramiek in het Italiaanse Faenza de gouden medaille. Een van de werken van zijn inzending werd sindsdien opgenomen in het museum van deze keramiekstad. Antoine Crul is overleden op 30 april 2012.
 |
| Daniël (links) en Antoine Crul op latere leeftijd. |
Bij de verwelkoming van de nieuwe advocaten-stagiairs wees de gewezen en ondertussen overleden voorzitter van de rechtbank van koophandel van Kortrijk, Bernard Gyselinck er telkens op hoe bijzonder het glasraam wel was.
Vanwaar mijn interesse voor de kunstenaarsfamilie Crul uit Brugge?
In 1975 deed ik mijn legerdienst bij de zeemacht in Sint-Kruis Brugge en leerde er Leo Crul kennen.
 |
| De kazerne van toen is ondertussen opgedoekt |
Als Bruggeling trof Leo het in de kazerne van Sint-Kruis tijdens zijn legerdienst en kon hij er zijn kunstenaarstalenten botvieren.
O.a. op vraag van legeraalmoezenier Roger Dubois kon hij grote ramen in de kapel retoucheren en kreeg hij na zijn legerdienst een bestelling van vier nieuwe glasramen waarvan het resultaat hierna te zien:
 |
| Vier glasramen in de kapel van de zeemachtkazerne te Sint-Kruis Brugge |
Bijna 50 jaar later vonden we mekaar terug dankzij het Internet. Leo bleek in de voetsporen getreden te zijn van vader Daniël en nonkel Antoine en kan op vandaag een indrukwekkend curriculum vitae voorleggen (hier klikken).
 |
| Uit de Syntra-brochure |
Zijn grootste opdracht ooit was de restauratie van 350 vierkante meter glasramen uit een kerk in Sint-Amandsberg.
Het zeven meter hoge glasraam met abstracte beeltenis van een Waregemse schoenwinkel, het vijf meter hoger brandglasraam met afbeelding van een gestileerde Sint-Elooi in de Romaanse Sint-Marrtenskerk van Koolskamp en het glasraam voor het stadhuis van Blankenberge behoren tot zijn mooiste werk.
 |
| Glasraam schoenwinkel Carlos "Viva di Lei" in Waregem |
 |
| Brandglasraam Sint-Elooi in de Sint-Martinuskerk van Koolskamp |
 |
| Eigen werk van Leo Crul in het St. Lodewijkscollege te Brugge |
 |
| Restauratie door Leo Crul, van de glasramen in de kapel van het St. Lodewijkscollege te Brugge. |
Het atelier van kunstglazenier Leo Crul en zijn echtgenote-graficus Rita Riemaker bevindt zich in Assebroek.
 |
| Na bijna 50 jaar een weerzien ... |
 |
| Leo Crul in zijn atelier. |
 |
| Rita Riemaker |
De ontwerpen van het glasraam in het Oude Gerechtshof te Kortrijk worden bewaard in zijn werkplaats.
 |
| Werktekening glasraam Oud Gerechtshof Kortrijk |
De technische informatie betreffende het glasraam in het Oud Gerechtshof te Kortrijk werd bezorgd door Leo.
Een slotbemerking.
Ooit was glazenier een zeer winstgevend beroep met hoog aanzien.
De "gouden generatie" van na de Eerste Wereldoorlog tot eind jaren 30 en van na de Tweede Wereldoorlog tot aan de bouwcrisis rond 1969-70, heeft meer kansen gehad om van Oostende tot Limburg en van kapel tot kathedraal of basiliek glasramen te kunnen en mogen maken.
Nu rest bijna enkel nog restauratie.
We kunnen alleen maar hopen en pleiten dat deze heel bijzondere en prachtige kunstvorm beschermd en behouden blijft en in stand wordt gehouden.
